แม่เยาว์—ผู้เลือกการตายดีด้วยหัวใจที่ปล่อยวาง

เรื่องเล่าจากเยือนเย็น
แม่เยาว์—ผู้เลือกการตายดีด้วยหัวใจที่ปล่อยวาง

ในปี พ.ศ. 2564 แม่เยาว์มีอาการวูบกะทันหันที่บ้าน ครอบครัวต้องเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินมารับ ขณะอยู่บนรถ แพทย์ได้ถามคำถามสำคัญว่า หากอาการทรุดลง ต้องการ “เจาะคอ” หรือ “ใส่ท่อช่วยหายใจ” หรือไม่

ก่อนที่ครอบครัวจะได้ตัดสินใจ แม่เยาว์ก็ตื่นขึ้นมาอย่างสงบ คล้ายคนที่ยังไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น แต่เหตุการณ์ครั้งนั้น ทำให้ทุกคนเริ่มพูดคุยกันอย่างจริงจังเกี่ยวกับ “วาระสุดท้าย”
แม่เยาว์เป็นพี่สาวคนโตของน้อง ๆ เป็นผู้หญิงที่มีชีวิตเข้มแข็ง อดทน และเปี่ยมด้วยความรัก
ตลอดชีวิต แม่เยาว์เป็นคนทำงาน เคยรับจ้างตัดเสื้อ เคยทำสวนส้มโอ อยู่กับดิน น้ำ และต้นไม้
ปลูกผัก ทำขนมขาย เลี้ยงดูน้อง ๆ และหลาน ๆ ด้วยจิตใจเมตตา ไม่เคยว่าร้ายใคร เป็นที่รักของคนในครอบครัวและผู้ที่ได้ใกล้ชิด แม้จะผ่านความลำบากมามาก แต่แม่เยาว์ไม่เคยบ่นชีวิต

แม่เยาว์เป็นคนชอบของสวยงาม และเป็นผู้มีศรัทธาในพระพุทธศาสนา เป็นผู้มีใจบุญ ได้ร่วมทำบุญบริจาคโต๊ะหมู่บูชามุก ชุดมุกให้แก่วัด บริจาคเครื่องปรับอากาศให้โรงเรียน และเคยรับของที่ระลึกจากองคมนตรี ไปร่วมงานบุญมิได้ขาด รวมถึงบุญกุศลอีกมากมายที่ยากจะพรรณนาได้ทั้งหมด
แม่เยาว์เห็นความสำคัญของการศึกษา ให้การสนับสนุนค่าเล่าเรียนแก่ลูกหลานและคนคุ้นเคยหลายคน ซึ่งล้วนเติบโตและประสบความสำเร็จในหน้าที่การงาน

เมื่อปี พุทธศักราช ๒๕๕๙ หลังจากที่แม่เยาว์มีอาการวูบที่บ้านริมน้ำ จึงเข้ารับการรักษาที่กรุงเทพฯ ต่อมาเนื่องจากอายุที่มากขึ้น การเดินทางขึ้นลงทางเรือไม่สะดวก แม่เยาว์จึงย้ายมาอยู่กับหลานที่พุทธมณฑล สาย ๕ ซึ่งตลอดช่วงเวลานั้น ยังมีลูกหลาน น้อง ๆ และคนคุ้นเคยมาเยี่ยมเยียนอย่างสม่ำเสมอ
แม่เยาว์บอกชัดเจนว่า “ไม่อยากเจาะคอ ไม่ใส่ท่อ ขอให้หลับไปเฉย ๆ”
ด้วยคำขอนี้ ครอบครัวจึงติดต่อทีมเยือนเย็น เพื่อวางแผนการดูแลล่วงหน้า (Advance Care Planning) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางสู่ “การตายดี” อย่างแท้จริง

เมื่อคุณหมออิศรางค์ และทีมเยือนเย็นได้มาสนทนากับแม่เยาว์ และลูกหลานพร้อมหน้า แม่เยาว์ได้แสดงเจตนาชัดเจนว่า หากหมดสติไปก็ไม่ประสงค์ ยื้อชีวิต เราจึงวางแผนกับลูกหลานว่า ถ้าเกิดเหตุการณ์เช่นนี้อีก ก็พึงเคารพท่าน ให้นอนสบายอยู่ที่บ้าน แจ้งข่าวทีมงานเยือนเย็นได้ทันที เราจะเข้ามาเยี่ยมที่บ้านอีกได้เสมอ
หลังจากนั้น แม่เยาว์ก็มิได้ไปโรงพยาบาลอีกเลย เป็นเวลาหลายปี มีอาการวูบเป็นช่วง ๆบ้าง และเมื่อตื่นมาก็มักจำไม่ได้ว่าเกิดอะไรขึ้น ดำเนินชีวิตต่อไปอย่างมีคุณภาพ ตามที่สังขารอำนวย การเปลี่ยนผ่านอย่างค่อยเป็นค่อยไป ร่างกายของแม่เยาว์ค่อย ๆ อ่อนแรงลงตามวัย ครอบครัวดูแลแม่เยาว์อย่างอบอุ่น ให้แม่เยาว์ได้กินของที่อยากกิน ใช้ชีวิตในแบบที่ท่านคุ้นเคย

เมื่อระยะท้ายใกล้เข้ามา แม่เยาว์นอนพักมากขึ้น ความอยากอาหารลดลง จากที่เคยชอบทุเรียนมาก ก็เริ่มไม่อยากรับประทานเหมือนเดิม และในช่วงสุดท้าย เหลือเพียงนม และน้ำ ทุกอย่างเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ เป็นการผ่อนภาระของร่างกายอย่างสงบและเป็นธรรมชาติ
ระหว่างนั้น ครอบครัวและทีมเยือนเย็น ร่วมกันดูแลประคับประคองแม่เยาว์อย่างใกล้ชิดและอ่อนโยน ทีมเยือนเย็นมาเยี่ยมที่บ้านเป็นระยะ ๆ ครอบครัวมั่นใจว่า ดูแลที่บ้านได้ยอดเยี่ยมแล้ว ท่านอยู่บ้านได้อย่างสบายที่สุด ปราศจากความเจ็บปวดและความกังวลใด ๆ

แม่เยาว์บอกกับลูกหลานเสมอว่า “ขอให้หลับไปเฉย ๆ ไม่ต้องเจาะคอ ไม่ต้องยื้อ”
ครอบครัวเคารพความปรารถนานี้อย่างเต็มหัวใจ

วาระสุดท้าย : สงบ และสว่าง
ในวันสุดท้าย แม่เยาว์ค่อย ๆ หลับมากขึ้น ไม่กินอาหาร ทีมเยือนเย็นให้ความมั่นใจว่า การไม่รับอาหารเป็นไปตามธรรมชาติ ท่านไม่หิว และจะไม่ขาดอาหาร แต่เป็นสัญญาณของช่วงสุดท้ายแห่งชีวิต ลมหายใจค่อย ๆ เบาลง ไม่มีความกระวนกระวาย ไม่มีความเจ็บปวด ไม่ต้องใช้ยาใด ๆ

แม่เยาว์จากไปอย่าง “สงบ สว่าง” ที่บ้านอันเป็นที่รัก ท่ามกลางการดูแลของครอบครัว โดยไม่ต้องผ่านการรักษาที่รุกรานใด ๆ

แม่เยาว์มีประโยคหนึ่งที่ท่านพูดอยู่เสมอ…“จิตใส ใจสว่าง” คำนี้ช่วยให้ครอบครัวดูแลท่านได้อย่างมั่นใจ โดยไม่รู้สึกผิดหรือสับสนในช่วงเวลาสำคัญของชีวิต และยังเป็นประทีปที่นำทางแม่เยาว์อย่างสงบในวาระสุดท้าย

บทเรียนที่แม่เยาว์ทิ้งไว้ให้กับพวกเรา เรื่องราวของแม่เยาว์ทำให้เราเห็นว่า การตายดี
— ไม่ใช่การยืดชีวิต
— แต่คือการไม่ยืดความทุกข์
— คือการเลือกจากไปด้วยศักดิ์ศรี
— คือการให้ของขวัญชิ้นสุดท้ายแก่ครอบครัว

แม่เยาว์จากไปอย่างสงบ หลังจากใช้ชีวิตอย่างเต็มความหมายแล้ว ในวัย 96 ปี
ขอให้เรื่องราวของแม่เยาว์ เป็นแรงบันดาลใจให้ทุกคนเข้าใจคำว่า…“จากไปอย่างสงบ และงดงาม”
ในนามเยือนเย็น ฯ ขอขอบคุณเรื่องราวและรูปภาพประทับใจจากครอบครัวคุณแม่เยาว์ ขอบคุณความไว้วางใจที่มอบให้คุณหมอ และทีมงานได้ร่วมกันดูแลคุณแม่เยาว์มากว่า 5 ปี ทีมงานประทับใจในการดูแลคุณแม่อย่างอบอุ่นมาก เราจำได้เสมอๆว่า คุณแม่เยาว์จะมีของเล่นน่ารัก เช่น ตุ๊กตานกแก้วพูดได้ จะคุยเป็นเพื่อนกับแม่เยาว์ได้ทั้งวัน แม่เยาว์อารมณ์ดี ยิ้มหวานเสมอ แม่เยาว์เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ใช้การเดินทางสู่ “การตายดี” อย่างแท้จริง โดยมีการวางแผนการดูแลล่วงหน้า Advance Care Plan

#เยือนเย็น
#เยือนเย็นวิสาหกิจเพื่อสังคม
#การดูแลประคับประคอง
#palliativecare
#AdvanceCarePlan
#ตายดีที่บ้าน
#อยู่สบายตายสงบ
#จากไปอย่างงดงาม
#ดูแลวาระท้าย